Günümüzde ihtiyaç duyulan verilere en hızlı arama motorları üzerinden bilgiye ulaşmanın en kolay yoludur. Halan kullanılmakta olan birçok arama motoru vardır. Popüler arama motorları: Google, Bing, Yandex ve Yahoo! ilk olarak karşımıza çıkmaktadır. Ülkemizde Turkcell öncülüğünde kurulan Yaani arama motorları arasındaki yerini almıştır.

Arama motorları Hayatımızı nasıl değiştirdi? Yaz, tıkla ve Bul Daha kolay olabilir mi!

Arama motorları Nasıl Günümüzdeki güçlerini kazandı? Birçok girişim oldu. Sıralamada en başarılı olan en güçlü oldu.

Arama motorları gelişimi nasıl oldu? İcadından Günümüze nedir ne oldu öğrenmeli

Arama motorları üzerine başlıca soruların cevaplarını yazımızın içerisinde bulmaya çalışalım. Hayatımıza yerleşen motorların dünya üzerinde ki değişimini inceleyelim. Günümüzde arama motoru optimizasyonu ne kadar önemli olduğunu kavramaya çalışalım. Milyarlarca web sitesini barındıran “World wide web” üzerinde nasıl en doğru bilgiyi elde ediyoruz. Ticaret yapanların milyarlarca web sitesi arasından nasıl sıyrılacaktır. Arama motoru sonuçlarında (SERP) üst sıralamalarda görüntülemesi için SEO ne kadar fazla ihtiyacımız olduğunu kavramamız gerekmektedir.

Arama Motorları Tarihi

Arama motorları hakkında tarihine derinlemesine girmeden önce neden bir ihtiyaç haline geldiğine dair birkaç söz söylemek gerekir. İnsanoğlu Öğrenmek için saatlerce ansiklopedileri karıştırdığımız ve bilgiye ulaşmak için farklı bir şehirdeki kütüphaneleri aşındırdığımız zamanlardan geçtik büyüklerimiz. Bir tutam bilgiyi öğrenmek için çok fazla zahmete girildiği akıllı insanların buna bir çözüm üretmek üzere zekalarını yorması sonucu bugün tek tıkla bilgi önümüze seriliyor. İnsanoğlunun kullandığı teknoloji günümüzde sınırları zorlarcasına tek tıklamayla milyarlarca veri arasından mili saniyeler içerisinde sonuçlara erişebiliyor. Bilgiye hızlı erişebilmemiz teknolojik gelişmelerin daha hızlı bir seviyeye geçerek yol kat etmemizi sağlamaktadır. Bugün arama motorları sadece geniş bir bilgi deposu hizmeti vermek tek asli görevleri değildir. Aynı zamanda pazarlama ve büyüyen işletmeler için etkili bir platform olarak İnsanlığın etkileşimi en üst düzeyde yakaladığı bir seviyede bizi karşılamaktadır. Arama motorları veri tabanları her geçen gün büyümekte her geçen saniye kayıtlı bilgi sayfaları doruk noktalara ulaşmaktadır. En yararlı bilgiyi ve en yararlı sayfaları arama motorunun bularak ön plana çıkarması, SEO nedir? sorusunu bize bir kere daha irdelememiz gerektiğini betimliyor. SEO ile milyarlarca kullanıcıya milyarlarca site arasından sıyrılarak sesinizi duyurabilirsiniz.

Arama Motorları Nedir, Nasıl Çalışır?

Arama motorları genellikle “tarayıcı tabanlı” oluşturulmuşlardır. İnternet’te Web sayfalarını arayarak anahtar kelimeleri bularak tarama işlemi yaparlar. İçeriği ve bilgiyi tarar ve diğer sayfalara yönlendiren bağlantıları takip ederler. Arama motorları, web sitelerinde doğru bilgileri tespit eden algoritma kullanarak çalışır. Elde ettiği verileri büyük bir dizinde veya katalogda depolar. Siteler güncellendiğinde veya değiştikçe dizinleri de güncellenir.

Kullanıcılar Arama motoru kutusunda anahtar kelime arar. Arama motorları ise alaka düzeyini hesaplayarak çok kısa süreler içerisinde yanıtlar sağlar. Arama motoru daha önceden önbelleğine aldığı yani indeksleme ile taradığı sonuçlar arasından saklı cevaplarını getirmektedir. Motorlar sayfaları sıralar ve anahtar kelimelere en yakın eşleştirmeleri güvendiği sayfalar arasında eşleştirmektedir. Sayfalar içeriğin alaka düzeyine göre sıralanır. Sayfa sıralamasında, sitenin popülerliği ve SEO başarısı önemli etkilere sahiptir.

Arama Motoru Nasıl Ortaya Çıktı?

Arama motorlarına duyulan ihtiyaç ilk kez 1945’te Amerikalı mühendis ve bilim adamı Vannevar Bush’un The Atlantic Monthly’de bir makale yayınlamasının ardından tüm bilgiler için geniş bir indeksleme gerekliliğinin yani kaydının tutulması vurgusunu ilk kez yaptı. Günümüzde arama motorlarının yetenekleri beklenenin çok ötesine geçti. Kayıtların gerçek kullanımı: “Eğer bir kayıt bilime yararlı olacaksa sürekli genişletilmeli, saklanmalıdır” ve “Kayıtlara girme konusundaki yetersizliğimiz büyük ölçüde indeksleme sistemlerinin yapaylığından kaynaklanmaktadır. İnsan zihni bu şekilde çalışmaz, akademik olarak çalışır.” Şeklinde makalesinde ilk arama motorları üzerine açıklamalar vererek başlangıcı atmıştır.

Yıllar sonra, üniversite öğrencileri ve elektrik mühendisleri bu tür bir dizini gerçeğe dönüştürmeye çalıştı. 1990’da oluşturulan ilk arama motoru olan “Archie” geliştirilmesi, dizin listelerinin dosya aktarımı protokol sitelerinde aranması ve depolanması için tasarlanmıştır. Ardından gelen arama motorları temel mantıkta benzerlik göstererek archie’yi takip etmeye başladı. Gopher (metin dosyalarını dizine alan bir site) sahneye çıktığında, her ikisini de Gopher’e karşılık gelen Veronica ve Jughead takip etti. Bu ilk versiyonlar, bugün ana hat arama motorlarının kullandığı teknolojilerin önünün açılmasına ışık tutmuştur.

Örneğin, JumpStation tarama ve indeksleme kullanan ilk dünya çapında web kaynağı bulma aracı olarak bilinmektedir. Bunu, 1994 yılında Brian Pinkerton tarafından oluşturulan ilk tam metin arama motoru olan WebCrawler takip etti. Bundan önce, yalnızca web sayfası adları / etki alanları kataloglarda dizine eklenmiştir. İnternet genişledikçe, arama motorları ve web dizini teknolojileri arttı. Ortaya çıkan en güçlü teknolojiler için rekabetçi platformların oluşmasının temelleri atılmış oldu.

Arama Motorları Geliştirme Zaman Çizelgesi

Archie (1990), Alan Emtage ve L. Peter Deutsch tarafından indeksleme için oluşturulan ilk araçtır. İlk temel arama motoru olarak kabul edildi. Montreal’deki McGill Üniversitesinde okul projesi olarak başlayan çalışma, dünya çapında İnternet belirleyen bir indeksleme haline geldi. 1991 yılında Minnesota Üniversitesi’nden öğrenciler tarafından yayınlanan Gopher, belgeleri çevrimiçi olarak adsız bir FTP biçimi olarak indekslemesi ve arama için kullanılan bir protokoldür. Archie, Gopher ve benzer meslektaşları 90’ların sonunda gösterilen ilgiyi ne yazık ki kaybettiler.

Lycos (1993), bir üniversite projesi olarak kuruldu, ancak ticari arama motoru başarısını elde eden ilk arama motoru markası oldu. 1999’da Lycos, dünyada en çok ziyaret edilen arama motoruydu. 40 ülkede bulunuyor ve tamamında kullanılıyordu. Şu anda e-posta, web barındırma ve medya eğlence sayfalarını içeren bir sosyal ağdan oluşuyor.

Yahoo! (1994) Stanford Üniversitesinde Jerry Yang ve David Filo (her ikisi de elektrik mühendisliği lisansüstü öğrencileri) tarafından bir web portalı ve arama motoru haline geldi. Günümüzde hala kullanılmaktadır.

WebCrawler (1994), Brian Pinkerton tarafından oluşturuldu. Tüm sayfaları çevrimiçi olarak indeks uygulayan ilk tarayıcıydı. AOL, ağları için teknolojiyi kullanarak WebCrawler’ı satın aldı ve Excite, WebCrawler’ı satın aldığında, AOL, programlarını NetFind’i çalıştırmak için Excite kullandı. WebCrawler, zamanını temel arama motorlarından birisiydi.

AltaVista (1995), Bir endüstri lideri olan zamanının en popüler arama motorlarından birisidir. İki faktörden dolayı zamanında kullanılmakta olan arama motorlarından farklıydı. Alta Vista, insanların varlığından daha fazla web sayfası kaplayan çok parçalı paletli (Scooter) kullanıyordu. Ayrıca iyi organize edilmiş bir arama için arka planda çalışan gelişmiş donanıma sahipti. 1996 yılına kadar AltaVista, Yahoo için tek arama sonuçları sağlayıcısı oldu. 2003 yılında Alta Vista, yalnızca aylar sonra Yahoo tarafından satın alınan Overture Service tarafından satın alındı.

Looksmart (1995), Yahoo! Rehber ve önemli bir web sitesi dizini oluşturmak için bir başlangıç ​​hedefi vardı. 1999 yılında halka açıldığında, adil miktarda müşteri kaybetti. 2002’de Looksmart tıklama başına ödeme sağlayıcısı oldu. ve Microsoft tarafından düşürüldükten sonra WiseNut adlı bir arama motoru satın aldı. Ne yazık ki hiçbir zaman ciddi bir şekilde tutulmadı gerçek manada bir güç kazanmadı. Zamanı geldiğinde Looksmart girişimini kaybetti.

WiseNut (2001), beta olarak tanıtılan ve Looksmart’a ait olan tarayıcı tabanlı bir arama motoruydu. Başlangıçta site, sağlam bir veri tabanı ve WiseGuide adlı bir teknolojiyi kullanarak otomatik olarak arama sonuçlarının kümelenmesiyle iyi bir şekilde tanınıyordu. Looksmart 2002 yılında WiseNut’u satın aldı. Faaliyetleri çok uzun ömürlü olmadı ve 2007’de kapandı.

Excite (1995), Aslen Stanford Üniversitesi öğrencileri tarafından “Architext” olarak kuruldu. İki arama motoru (Magellan ve WebCrawler) satın alarak resmi olarak başlatıldı. Ardından Microsoft ve Apple ile özel anlaşmalar imzaladı. Stanford üyesi öğrenciler Larry Page ve Sergey Brin bir keresinde başlangıçlarını “Google” ı Excite ekibine 1 milyon dolara satmayı teklif ettiler. Fakat bu teklifleri geri çevrilerek reddedildi. Google, 180 milyar dolarlık bir şirket oldu. Günümüzde Excite , My Excite adlı kişisel bir portal olarak kullanılıyor.

Hotbot (1996), 90’lı yıllarda da popüler bir arama motoru Wired Magazine tarafından başlatıldı. Şimdi Lycos’a ait.

Dogpile (1996), Aaron Flin tarafından geliştirilen ve kısa bir süre sonra Go2net’e satılan bir arama motoruydu. Şimdi Dogpile, Google, Yahoo ve Yandex’den sonuçlar alıyor.

Google (1996) Stanford öğrencileri Larry Page ve Sergey Brin tarafından bir araştırma projesine başladı. Web sitelerini o sayfaya bağlanan diğer web sitelerinin sayısına göre sıralayacak bir arama motoru oluşturdular. Bundan önce, diğer motorlar arama terimlerinin web sitesinde görünme sayısına bağlı olarak siteleri sıraladılar. Bu strateji bugün dünyanın en başarılı arama motorunu geliştirdi.

MSN Search (1998), Microsoft tarafından kullanılan, arama sonuçlarını Inktomi’den ve daha sonra Looksmart’tan alan motordu. 2006’da Micosoft kendi resim aramalarını yapmaya başladı ve MSN, Windows Live Search, ardından Live Search ve nihayet Yahoo arama motorunu değiştirmek üzere ayarlanan Bing (2009) olarak markalandı.

ASK (1996) aslen “AskJeeves.com” olarak adlandırıldı ve Gareley Gruener ve David Warthen tarafından Berkeley, CA’da tasarlandı. Amaç, kullanıcılara normal günlük dil ve konuşma dilleri ile yazılmış soruları cevaplamaktır. 2005 yılında IAC tarafından satın alındı ​​ve 100 milyondan fazla kullanıcıya erişerek büyümeye devam ediyor.

Teoma (2000), Gaelic’te yani keltçe “uzman” anlamına gelen Rutgers Üniversitesi’nde profesör Apostolos Gerasoulis ve Tao Yang tarafından oluşturulan bir arama motoruydu. Teoma’nın konuya özel teknolojisi, benzer içeriğe ve konuya sahip diğer sayfaların sayfaya geri bağlanması durumunda sayfaların daha üst sıralarda olmasını sağlayan bağlantı popülerlik algoritmasına odaklandı. Teoma, 2001 yılında Ask Jeeves tarafından satın alındı. Ask.com olarak yeniden marka değerine kavuşturuldu.

Infoseek (1994), Steve Kirsch tarafından başlatılan bir arama motoruydu. 1998’de Walwa Disney Company tarafından satın alınarak Starwave ile bir araya geldi. Sonunda Yahoo tarafından değiştirildi ve artık mevcut değil.

Overture (1998), Başlangıçta “tıklama başı maliyet” veya “tıklama başı ödeme” şeklinde satılan en iyi girişlerin satıldığı “GoTo” olarak adlandırıldı. 2000 yılında, ücretli aramalarını diğer arama motorlarına yerleştirerek trafiğe başladılar. Sonunda 2003 yılında Yahoo tarafından satın alındı.

Alltheweb (1999), 1994 yılında Norveç Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nden FTP Arama dışında Hızlı Arama ve Aktarma ya da FAST’e dönüştüğünde başladı. Alltheweb’in (1999) bir zamanlar Google’a rakip olduğu söyleniyordu. Ancak Overture şirketi 2003’te satın aldığında kullanıcı sayısında düşüş oldu.

AOL Search (1999), 1995 yılında Web Tarayıcı’yı (zamanın en büyük paletli motorlarından biri) satın aldı ve bir dizi anlaşmanın, satın alımların ve değiş tokuşun ardından, AOL arama motorunu AOL Araması olarak adlandırdı. Google ile çalışan arama motoru, 2006’da video, arama pazarı vb. Gibi daha yeni özelliklerle yeniden başlatıldı.

Yeni Arama Motorları

Cuil (2008), içeriğe göre sayfalar düzenleyen, resimlerle büyük girişler gösteren ve sonuçlar için küçük resimler gösteren bir arama motoruydu. Arama motorunun indekslenmiş 120 milyardan fazla web sayfasına sahip olduğunu ve kullanıcının arama aktivitesi veya IP numarasını kaydetmediğini iddia etti. 2010 yılına kadar Cuil, bir satın alma sözleşmesinin imzalanamaması üzerine aniden kapandı. Sonrasında şirket sona erdiğinde patentleri Google’a satıldı.

Güvenli Arama Motorları

Ixquick.com (1998), Ixquick için proxy hizmeti ve StartMail adlı gizlilik koruması sunan bir e-posta hizmeti sunan bir meta arama motorudur. 2005 yılında yeniden başlatıldı ve yeniden tasarlanmış bir meta araştırma algoritması içeriyordu. Gizliliğe adanmış Ixquick, IP adreslerini kaydetmeyi tamamen sona erdirdi. Yalnızca kullanıcının gelecekteki aramalar için arama tercihlerini hatırlamak üzere ayarlanan ve bir kullanıcı 3 ay sonra arama motoru ana sayfasına geri dönmediğinde kaldırılan bir çerez kullandı. Ixquick, 2013 yılında Startpage ile yeniden sertifikalandırıldı.

StartPage (2009), Google benzeri güvenilir sonuçları elde eden bir arama motorudur. ancak kullanıcıların gizlilik içinde arama yapmasına izin veren Ixquick’in gizlilik korumasını kullanır.

DuckDuckGo (2006), kullanıcı hakkında herhangi bir bilgi saklamayan veya paylaşmayan bir arama motorudur. Tüm kullanıcılara belirli bir arama terimi için aynı sonuçları sağlamanın yanı sıra tanımladıklarından arama sonuçları sağlayarak diğer arama motorlarına özgüdür. En çok kaynaktan değil, “en iyi kaynak” olarak. DuckDuckGo’nun sonuçları Yahoo, Search Boss, Wikipedia, Wolfram Alpha ve kendi web tarayıcıları DuckDuckBot, vb. Gibi yerlerden alınmıştır.

Özel Arama Motorları

Wolfram Alpha (2009), cevabı yönlendirebilecek ilgili web sitelerini listelemek yerine, harici kaynaklı “curated data” yani veri derlemesi ile elde edilen cevabı hesaplayarak gerçek soruları cevaplayan bir hesaplamalı bilgi motoru olarak karşımıza çıkmaktadır.

ABD Dışındaki Başlıca Arama Motorları

Baidu (2000), makaleleri sınıflandıran ve gruplandıran özel bir tanımlama teknolojisine dayanmaktadır. Çin’deki ana arama motorlarından biridir. Baidu, Çin dili arama terimleri (fonetik Çince aracılığıyla), gelişmiş aramalar, anlık görüntüler, yazım denetleyicisi, hisse senedi fiyatları, haberler, görüntüler, video, alan bilgileri, hava durumu, tren ve uçuş programları ve diğer yerel bilgiler aracılığıyla bilgileri, ürünleri ve hizmetleri bulur. Baidu’nun en büyük rakipleri Google Hong Kong ve Yahoo! Çin.

Yandex (1997), Türkiye’de hatırı sayılır oranlarda kullanılmaktadır. Rusya’daki en büyük arama motorudur. Günde 150 milyon arama yapan dünyadaki en büyük 4. arama motoru olarak yer almaktadır.

Yerel Arama Motorları

Yelp (2004), “Yellow Pages” konsepti ile adlandırılan Sarı Sayfalar”, yerel işletmeleri tavsiye eden bir e-posta servis değişimi olarak başladı. Yelp artık sosyal ağ sitelerine bağlı ve kullanıcıların belirli bir ürünü aramalarını şirketler, restoranlar, işletmeler içerisinde incelemelere erişebilecekleri bir arama motoru olarak işlev görüyor. Yelp kısa süre önce Microsoft Bing yerel arama motoru sonuçlarını desteklediğini duyurdu.

Foursquare (2009), mobil cihazlar için konumsal bir sosyal ağ arama motorudur. Kullanıcıların bulundukları yerdeki restoran, eğlence yerlerini arayabilir. Bölgedeki diğer insanlarla bağlantı kurabilecekleri bir GPS donanım sistemi kullanır.